AB destekli proje, menşe adı korumalı peynir üreticileri için çevresel değerlendirme araçları geliştirdi
2017'de başlatılan LIFE The Tough Get Going (TTGG) projesi, tedarik zincirindeki verimlilik fırsatlarını ve ürünlerin çevresel etkilerini azaltmanın yollarını belirlemek amacıyla Fransa ve İtalya'daki peynir üretimini inceledi. Projenin adı, kapsamındaki sert ve yarı sert peynir çeşitlerine gönderme yapıyor. Katılımcılar arasında üniversiteler, girişimler, üreticiler, kamu kurumları ve araştırma kuruluşları yer aldı. Hedefleri arasında üretim verimliliğini artırmak, bulguları Avrupa genelinde paylaşmak ve daha sürdürülebilir üretim ile tüketimi desteklemek bulunuyordu. Yazılım kullanılarak Ürün Çevresel Ayak İzi hesaplamalarını kolaylaştıran bir Yaşam Döngüsü Envanteri veri tabanı ve bir Çevresel Karar Destek Sistemi oluşturuldu. İnek sütünden sert ve yarı sert AB menşe adı korumalı (PDO) peynir üretenler, bu sistemi ürünlerinin ayak izini hesaplamak ve çevresel etkilerdeki azalmaları değerlendirmek için kullanabiliyor.
Bu çalışmalar, AB'nin 2050'ye kadar karbon nötr olma hedefiyle de örtüşüyor. Birlik, çevresel bozulmayı ve iklim değişikliğini sürdürülebilir gıda sistemleri, gıda güvencesi ve çiftçilerin geçim kaynakları için tehdit olarak tanımlıyor. Tarımın geleceğine ilişkin Stratejik Diyalog, tedarik zincirinden tüketilmeden kalan gıdaya kadar uzanan girişimlerle sürdürülebilirliğin erişilebilir ve kapsayıcı hâle getirilmesini vurguluyor. LIFE TTGG, atıkların çevresel maliyetine ilişkin farkındalık yaratmak amacıyla 2015'te başlatılan küresel “Sıfır Atık, Daha Fazla Lezzet” kampanyasını da destekliyor. Bu kampanya; sorumlu üretim ve tüketim, ürünlerin, ambalajların ve malzemelerin yeniden kullanımı ve geri kazanımı yoluyla, yakma yapılmadan ve toprağa, suya veya atmosfere salım olmadan kaynakların korunmasını teşvik ediyor.
Korumalı Menşe Adı (PDO) ve Korumalı Coğrafi İşaret (PGI) sistemleri, AB'deki yüzlerce peyniri kapsıyor. Bu sistemlerin, bölgesel gelenekleri korumanın ötesinde geçim kaynaklarını, kırsal peyzajı ve yerli çiftlik hayvanı ırklarını desteklediği belirtiliyor. Fransa, AB'nin süt ve süt ürünleri üreticileri arasında ikinci sırada yer alıyor ve koruma altında çok sayıda süt ürünü adına sahip. Fransa Süt Ürünleri Menşe Adları Ulusal Komitesi (CNAOL), PDO statüsünü kendine özgü tatları ve yerleşik uygulamaları korumanın yanı sıra üretim bölgelerinin canlılığını sürdürmenin de bir yolu olarak görüyor. AB tarafından finanse edilen makaleye göre, Mart 2002'de Fransa'daki 46 PDO peyniri ülkenin sürdürülebilir süt ve süt ürünleri planına katıldı.
PDO ürünlerinin yüzde 85'inin şartnamesinde otlatma gereklilikleri bulunuyor; bu da hayvanların dışarıda zaman geçirmesine ve meralarda beslenmesine olanak sağlıyor. Makalede açıklanan sürdürülebilirlik taahhütleri, biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik önlemler olarak canlı çitleri, dönüşümlü otlatmayı ve kalıcı çayırları da kapsıyor. Yerel ırkların küçük popülasyonlarının kendi yörelerinde yaşatılması da bir başka unsur. Yerel kaynakları korumak amacıyla PDO üreticileri, yem tedarikçilerinden genetiği değiştirilmiş organizma içermeyen bölgesel veya yerel girdiler kullanmalarını istiyor. Bu gereklilikler, koruma altındaki ürünlere ilişkin kuralları tarım uygulamaları ve hayvan yemi tedarikiyle ilişkilendiriyor.
Almanya'nın menşe adı korumalı Allgäuer Bergkäse peyniri bir başka örnek oluşturuyor. Makalede, Hornkäse olarak da adlandırılan bu peynirin üretiminin, dünyada kalan 600 Alman boynuzlu sığırının korunmasına yardımcı olduğu belirtiliyor. Biyodinamik bir kooperatife ait bu dağ sığırları, yalnızca kooperatifin kendi çiftliklerinden gelen kuru otla besleniyor ve buzağılarıyla birlikte tutuluyor. PDO şartnamesine göre peynirin, silaj verilmeden beslenen ineklerin çiğ sütü kullanılarak elle yapılması gerekiyor. Ardından en az dört ay olgunlaştırılması zorunlu. Makale, bu üretim yöntemlerini hayvan varlığının ve Almanya'nın Alp bölgesindeki peynircilik mirasının korunmasıyla ilişkilendiriyor.
Makalede, çevresel girişimlerin yanı sıra zanaatkâr üretimi peynirlere ve kıta Avrupası peynirlerine artan ilgi de ele alınıyor. Pandemi sonrasında yaşanan baskıların ve hayat pahalılığı krizinin, tüketicileri dışarıda daha az yemek yemeye ve evde tüketmek üzere uygun fiyatlı küçük keyifler satın almaya yönelttiği görüşüne yer veriliyor. Köklü ustalık ve özgünlük; menşe adı korumalı Chaource, Morbier ve Ossau-Iraty gibi daha az bilinen çeşitlerin satışlarındaki artışla ilişkilendiriliyor. Avrupa'nın zengin peynircilik tarihi içinde, makalede kökenleri Roma İmparatorluğu'na dayanan ve muhtemelen dünyanın en eski peyniri olarak tanımlanan İtalyan Conciato Romano da bulunuyor.
Peynir yazarı, eğitmeni ve AB'nin “Yalnızca Yiyecek ve İçecekten Daha Fazlası” kampanyasının danışmanı Patrick McGuigan, süpermarketlerdeki güçlü satışları, ürün yelpazelerinin daha kaliteli ve daha fazla zanaatkâr üretimi ürünle yenilenmesine bağlıyor. McGuigan, her biri bir bayrakla tanıtılan Avrupa menşe adı korumalı peynirlerinin küçük porsiyonlarını içeren hazır peynir tabaklarına da dikkat çekiyor. Madalya kazanan peynirlerden oluşan seçkiler, menşe adı korumalı Bleu d’Auvergne ve Saint Nectaire gibi nispeten tanınmış çeşitleri, Britanya süpermarketlerinde daha seyrek görülen menşe adı korumalı Maroilles ve Tomme de Brebis ile bir araya getiriyor. Makale, bu seçkilerin uygun fiyatlı olduğunu ve seçici tüketicilerden olumlu karşılık gördüğünü belirtiyor. Avrupalı peynir seçkilerinin başarısının ardından Britanyalı peynir üreticileri de kendi hazır zanaatkâr peyniri seçkilerini piyasaya sunmayı planlıyor.
