Atameken-Agro, besi sığırı sayısını en az iki katına çıkarmayı planlıyor
Atameken-Agro Yönetim Kurulu Başkanı Kintal İslamov, ElDala.kz'ye verdiği röportajda 2026 sezonunun sonuçlarını ve planlarını anlattı. İslamov'a göre son iki yılda hayvansal ürün fiyatları, şirketin kâr elde etmesine olanak tanıyan seviyeye yükseldi. Daha önce sürünün büyümesiyle birlikte zararlar da arttığı için holding hayvan sayısını azaltmak zorunda kalmıştı. Şimdi ise şirket bu faaliyet alanını yeniden genişletiyor. Tarım holdinginin arazi varlığı 440 bin hektarı aşıyor. Bitkisel üretimin yanı sıra besi ve süt hayvancılığı yapan holding, tarımsal hammaddelerin işlenmesine yönelik projeler de hazırlıyor. İslamov, geçmişte hayvancılık faaliyetlerinin diğer iş kollarından sağlanan mali desteğe ihtiyaç duyduğunu belirtti.
Holding, ilk ticari süt çiftliğini iki yıl önce Kuzey Kazakistan bölgesindeki Korneyevka'da kurdu. İslamov, şirketin çiftliğin faaliyet sonuçlarından memnun olduğunu söyledi. Akmola bölgesindeki yeni tesisin başarılı olması halinde holding, projeyi tekrarlayarak bu büyüklükteki çiftliklerin sayısını altıya çıkarmayı hedefliyor. Bir sonraki gelişim alanının, şirketin kendi tesisinde sütü ileri işleme süreçlerinden geçirmesi olması öngörülüyor. İslamov, üretilmesi düşünülen ürünler arasında bebek beslenmesinde ve farmakolojide kullanılacak bileşenlerin yanı sıra peynir ve peynir altı suyunu da saydı.
İnşaatı süren bitkisel yağ fabrikası, 1.200 ton ayçiçeği ve 800–900 ton kanola veya keten tohumu işleyecek şekilde tasarlandı. İnşaatın tamamlanması ve devreye alma çalışmalarının başlaması 2027 sonu için planlanıyor. Şirket, diğer tarım işletmelerinin hammaddelerini de işlemeyi hedefliyor. İslamov'un değerlendirmesine göre şirketin kendi tesisine sahip olması, holdingin kâr marjını artıracak ve tesise hammadde sağlayan çiftçilerin daha kârlı çalışmasını sağlayacak. İslamov ayrıca işleyici firmalar arasındaki rekabetin güçlenmesini bekliyor. Yağlı tohum piyasasını değerlendirirken, birçok işletmenin ürününü doğrudan tarladan sattığı hasat döneminde işleme tesislerinin alım fiyatları üzerinde baskı oluşturabileceğini ifade etti. Hasat çalışmalarının tamamlanmasının ardından bu baskının hafiflemesini ve alım fiyatlarının yeniden gözden geçirilmesini bekliyor.
Atameken-Agro, bitkisel üretimde 2016'dan bu yana erken ekim uyguluyor. İslamov, bu uygulamaya geçişi 2014 yılındaki soğuk havanın sonuçlarıyla ilişkilendirdi: O yıl ürünün %40'ı tarlalarda kar altında kalmıştı. Ertesi ilkbaharda bu ürünü toplamak mümkün olmamış, aynı zamanda işletmelerin yeni ekim çalışmalarını yürütmesi gerekmişti. Yöneticiye göre tarla çalışmalarına daha erken başlamanın avantajı, şirketin geç hasattan kaçınması. Holding, bu yaklaşımı uyguladığı süre boyunca, seçtiği yöntemi yeniden değerlendirmesini gerektirecek büyük hava kaynaklı kayıplarla karşılaşmadı. İslamov, iklim değişikliğinin tarlaya erken çıkmayı haklı kıldığını düşünüyor. Çalışma takvimine ve bunun verimle ilişkisine dair biriktirdikleri verileri, ilgilenen bilim insanlarıyla paylaşmaya hazır olduklarını belirtti.
Holding, ekim tarihlerindeki değişiklikle eş zamanlı olarak ürün desenini de çeşitlendirmeye başladı. Günümüzde her yıl ekili alanların %25–30'unu yağlı tohumlar, %20–30'unu baklagiller, %50'sini ise buğday ve arpadan oluşan tahıllar oluşturuyor. İslamov, bu ürün tercihlerini yalnızca piyasa koşullarıyla değil, toprak işlemesiz tarımın gereklilikleriyle de açıkladı. Ona göre saçak, kazık ve karma kök sistemlerine sahip bitkilerin dönüşümlü ekilmesi, toprağın doğal olarak gevşemesine ve biyolojik yapısının korunmasına katkıda bulunuyor. Yönetici, toprak işlemesiz tarıma geçişte yaşanan başarısızlıkların bu ilkenin ihlal edilmesiyle bağlantılı olabileceğini ifade etti. Holding, uygulamanın ilk yıllarında verimde düşüş kaydetmiş, ancak daha sonra verim artmaya başlamıştı. İslamov ayrıca 2014–2016 yıllarındaki kuraklıklar sırasında tarlalarda büyük toprak çatlakları gördüğünü, buna karşılık bu sezon neredeyse hiç çatlak gözlemlemediğini söyledi.
Holdingin 2026 sezonu sonundaki ortalama tahıl verimi hektar başına yaklaşık 1,9 ton oldu. Yaz yağışlarının az olduğu parsellerde verim yaklaşık 1,5 tona, nem koşullarının daha iyi olduğu parsellerde ise 2,5 tona ulaştı. Olumsuz hava koşulları nedeniyle sonuç şirketin beklentilerinin altında kaldı. İslamov, hem nesnel hem de öznel nedenlerle tarımsal uygulama hataları yapıldığını da kabul etti; kendi değerlendirmesine göre bu hatalar olmasaydı verim daha yüksek olabilirdi. Bununla birlikte holdingin sonuçlarının birçok başka işletmeden daha iyi olduğunu belirtti. Tarım işletmelerinin çalışma gerekliliklerine değinen yönetici, tarımsal işlemlerin gerçekleştirilmesi için önemli sermaye yatırımları yapılması ve seçilen üretim yöntemlerine sıkı biçimde uyulması gerektiğini vurguladı. Atameken-Agro ayrıca ElDala.kz tarafından hazırlanan, Kazakistan'ın tarım ve tarıma dayalı sanayi sektörüne ilişkin infografik rehberin ortakları arasında yer aldı.
Şirket, ürünlerini satarken artan nakliye maliyetleriyle karşılaşıyor. İslamov, uluslararası tarım ürünü fiyatlarını oldukça iyi olarak nitelendirdi; ancak başlıca satış pazarlarına uzaklığın ve pahalı taşımacılığın iç piyasa fiyatlarını düşürdüğünü belirtti. Holding artık bazı ürünlerde zarar ediyor. Örnek olarak mercimeği gösterdi: 2022'den önce Karadeniz üzerinden geçen ihracat güzergâhında mercimeğin nakliye maliyeti 75–85 dolar iken, şimdi 160–180 dolara ulaşıyor. Şirket son sevkiyatlarından birini Baltık ülkeleri üzerinden gerçekleştirdi, ancak bu seçenek de pahalıya mal oldu. İslamov'a göre nakliye giderleri ile mercimek fiyatlarındaki düşüşün birleşmesi, daha önce şirkete oldukça yüksek kâr marjı sağlayan bu ürünün zararına satılmasına yol açtı.
